Dil bilgisi YDT’de ne işe yarar?
Dil bilgisi, yalnızca boşluk doldurma sorularında doğru fiil biçimini seçmek için kullanılmaz. Bir cümlede kimin ne yaptığını, olayların sırasını ve iki düşünce arasındaki ilişkiyi anlamanıza da yardımcı olur.
ÖSYM’nin İngilizce YDT kitapçığında fiil yapısı, zaman ilişkisi ve bağlaç kullanımı içeren sorular bulunur. Seçeneğin cümleye biçim bakımından uyması kadar, anlatılan anlamı koruması da önemlidir.
Bu nedenle çalışmanın hedefi “bu kuralın adı nedir?” sorusunu yanıtlamakla sınırlı kalmamalıdır. “Bu yapı cümlede hangi anlamı kuruyor?” sorusuna da cevap verebilmelisiniz.
Hangi temelden başlamalısınız?
Konu kitabını baştan sona bitirmeyi tek hedef yapmak yerine, anlayamadığınız cümlelerde hangi yapının sizi zorladığını belirleyin. Temel cümlede özneyi ve çekimli fiili bulamıyorsanız, daha karmaşık yapılara geçmeden önce bu ilişkiyi çalışın.
- Cümlenin temel yapısı: Özneyi, fiili ve varsa nesneyi ayırabiliyor musunuz?
- Fiilin anlamı: Zaman, edilgenlik veya gereklilik gibi bilgileri okuyabiliyor musunuz?
- Cümlelerin bağlantısı: Neden, koşul, amaç ve karşıtlık ilişkilerini ayırt edebiliyor musunuz?
- İsmi açıklayan yapılar: Bir yan cümlenin hangi kişiyi veya şeyi anlattığını görebiliyor musunuz?
Bunlar bir konu sırası zorunluluğu değildir; eksiklerinizi bulmak için kontrol sorularıdır. Başlangıç noktanızı belirlemekte zorlanıyorsanız YDT’ye nereden başlanmalı rehberini kullanabilirsiniz.
Uzun bir cümleyi nasıl çözümlemelisiniz?
Her kelimeyi sırayla çevirmeye başlamadan önce cümlenin temel yargısını bulun. Sonra bu yargıya eklenen açıklamaları ve bağlantıları ayırın. Aşağıdaki örnek bu rehber için özgün hazırlanmıştır.
Joined fiilini görmekle cümlenin ana yargısını bulmuş olmazsınız. Burada bu fiil, öğrencileri açıklayan yan cümlenin içindedir; ana yargıyı completed kurar. Bu ayrım, uzun bir cümlede yanlış özne veya fiile bağlanmanızı önler.
Bir kelimenin anlamını bilmiyorsanız yapı çözümlemesi yine yardımcı olabilir; fakat kelime eksikliğinin yerini tamamen doldurmaz. Anlam ve kullanım kaydı için YDT kelime çalışması rehberine bakabilirsiniz.
Kuralı cümlenin anlamıyla nasıl kontrol etmelisiniz?
Fiil biçimini veya bağlacı seçerken cümlede ne anlatıldığını açıkça söyleyin. Olay tamamlanmış mı, başka bir olaydan önce mi gerçekleşmiş, bir neden mi verilmiş, yoksa bir koşul mu kurulmuş? Seçenekleri bu ilişkiyle karşılaştırın.
Örneğin bir cümlede by the time görmeniz, her durumda tek bir zamanı otomatik olarak seçmeniz gerektiği anlamına gelmez. Cümlenin geçmişten mi gelecekten mi söz ettiğini ve hangi olayın diğerine göre önce gerçekleştiğini okuyun. Anahtar kelimeyi ipucu olarak kullanın; cümlenin tamamının yerine koymayın.
Cümle tamamlama sorularında iki parçanın hem yapısal hem anlamsal olarak birleşmesi gerekir. O soru türünün ayrıntılarını YDT cümle tamamlama rehberine bırakıyoruz.
Yapı ve anlamı birlikte kullanma örneği
Aşağıdaki alıştırma bu rehber için özgün hazırlanmıştır; resmî sınav sorusu değildir. Boşluktan sonraki yapıya ve cümlede anlatılan ilişkiye birlikte bakın.
Cevabı ve açıklamayı gösterCevap ve açıklama
Doğru cevap: C) Despite. Yağmura rağmen konser planlandığı gibi sürüyor; cümlede karşıtlık var. Despite sonrasında the heavy rain gibi bir isim grubu kullanılabilir.
Although da karşıtlık anlatır, ancak burada ardından özne ve çekimli fiil içeren bir yan cümle gelmelidir: Although it was raining heavily, … Bir kelimenin anlamı uygun görünse de ardından gelen yapıyı kontrol etmelisiniz.
Because, unless ve so that da bu isim grubuna doğrudan bağlanarak verilen cümleyi tamamlamaz. Üstelik neden, koşul veya amaç anlamları, burada kurulan “yağmura rağmen devam etme” ilişkisini karşılamaz.
Konu çalışmasını soruyla nasıl birleştirmelisiniz?
Kısa bir açıklamayı okuyup örneklerde yapıyı işaretleyin. Ardından benzer bir soruyu çözün ve seçiminizin gerekçesini söyleyin. Sadece doğru seçeneği bulmakla yetinmeyin; diğer seçeneklerden en az birinin neden uymadığını da açıklayın.
- Kuralın hangi yapı ve anlamı açıkladığını belirleyin.
- Örnek cümlede ilgili parçaları işaretleyin.
- Soruyu, açıklamaya bakmadan çözmeyi deneyin.
- Çözümle kendi gerekçenizi karşılaştırın.
- Daha sonra farklı bir cümlede aynı ilişkiyi yeniden bulun.
Kısa metinlerde cümleler arasındaki ilişkiyi de izlemek gerekir. Bu uygulamayı YDT cloze test rehberinde ele alıyoruz. Buradaki çalışma döngüsü bir hazırlık önerisidir; ÖSYM’nin belirlediği zorunlu bir yöntem değildir.
Yanlışlarınız hangi eksikliğe işaret ediyor?
Bir dil bilgisi sorusunu yanlış yapmak, her zaman konuyu hiç bilmediğiniz anlamına gelmez. Kuralı biliyor ama yanlış kelime grubuna uyguluyor olabilirsiniz. Yanlışın yanında yalnızca konu adını değil, kaçırdığınız ilişkiyi de yazın.
- Temel yapı: Ana cümle ile yan cümleyi veya özneyi karıştırdınız mı?
- Kural bilgisi: Seçilen yapının ardından ne gelebileceğini bilmiyor muydunuz?
- Anlam: Neden, karşıtlık veya olay sırasını yanlış mı yorumladınız?
- Dikkat: Olumsuzluğu, zaman ifadesini veya cümlenin bir parçasını atladınız mı?
Örneğin although ve despite karışıklığında yalnızca “bağlaç çalış” yazmak yerine, “aynı karşıtlık anlamına rağmen ardından gelen yapıyı ayırmadım” notu daha açıklayıcıdır. Sonraki tekrarınızda neyi kontrol edeceğinizi bilirsiniz.
İlerlemeyi, daha fazla kural adı hatırlamak kadar yeni bir cümlenin yapısını çözebilmenizle de değerlendirin. Çalıştığınız konuyu farklı örneklerde açıklayabiliyorsanız, bilgiyi yalnızca ezberlemekten kullanmaya doğru ilerliyorsunuz demektir.