Cümle tamamlama sorusunda sizden ne istenir?
Cümlenin bir bölümü verilir; eksik bölümü seçenekler arasından seçerek cümleyi tamamlarsınız. ÖSYM’nin İngilizce YDT kitapçığındaki yönerge, verilen cümleyi uygun şekilde tamamlayan ifadeyi bulmanızı ister.
Doğru seçenek hem cümle yapısına uyar hem de verilen bölümle anlamlı bir ilişki kurar. Bir seçeneğin aynı konu hakkında olması veya tanıdık kelimeler içermesi yeterli değildir. İki parçanın birleştiğinde ne söylediğini kontrol etmelisiniz.
Metin içinde sözcük veya ifade seçtiğiniz cloze test sorularından farklı olarak burada cümlenin daha geniş bir bölümünü tamamlarsınız. Temel dil bilgisi eksiklerinizi ise YDT dil bilgisi rehberindeki yaklaşımla çalışabilirsiniz.
Seçeneklerden önce verilen bölümü nasıl okumalısınız?
Önce kimden veya neden söz edildiğini, hangi durumun anlatıldığını ve cümlenin eksik bölümden ne beklediğini belirleyin. Bütün cümleyi kelime kelime çevirmek yerine ana düşünceyi kısa bir ifadeyle özetleyin.
Başta although varsa bir durumla ona rağmen gerçekleşen başka bir durum arasındaki karşıtlığı ararsınız. Because bir neden veriyorsa tamamlanan cümlede bu nedenle bağlantılı bir sonuç beklersiniz. Ancak yalnızca bağlaca bakarak karar vermeyin; hangi iki durumun bağlandığını da anlayın.
Boşluk cümlenin başındaysa verilen son bölümü okuyup geriye doğru düşünün: Bu sonuç hangi nedenle açıklanabilir? Bu ana cümle hangi koşula bağlanabilir? Boşluğun yeri değişse de iki parçanın uyumunu sınama yaklaşımı aynıdır.
Cümle yapısında hangi noktaları kontrol etmelisiniz?
Verilen bölümün tamamlanmış bir ana cümle mi, bir yan cümle mi, yoksa henüz tamamlanmamış bir yapı mı olduğunu ayırt edin. Özne ve fiili bulun; seçeneğin eksik parçayı gerçekten tamamlayıp tamamlamadığına bakın.
- Bağlantı: Bağlaçtan sonra gereken yapı geliyor mu? Örneğin although ile despite aynı yapıyla kullanılmaz.
- Gönderme: Seçenekteki it, they veya this method hangi kişi ya da kavrama dönüyor? Cümlede karşılığı var mı?
- Zaman: Olayların sırası ve zaman ifadeleri birbiriyle uyumlu mu? Geçmiş bir olayın sonucu daha sonra anlatılabilir; iki bölümün fiil zamanı mutlaka aynı olmak zorunda değildir.
- Tamlık: Birleştirdiğinizde yarım kalmış veya birbirine bağlanmamış iki yapı ortaya çıkıyor mu?
Yapı kontrolü bazı seçenekleri elemenizi sağlar. Yapıca düzgün kalan seçenekler arasında ise anlam ilişkisine dönmeniz gerekir.
Yapıya uyan seçenekler arasında nasıl karar vermelisiniz?
Her seçeneği verilen bölümle birlikte okuyun. Cümlenin neden–sonuç, karşıtlık, koşul veya amaç gibi hangi ilişkiyi kurduğunu kendi sözlerinizle açıklamayı deneyin.
Örneğin bir hizmetin kullanımı zor olduğu anlatılırken cümle although ile başlıyorsa, buna rağmen kullanımın artması anlamlı bir karşıtlık kurabilir. Aynı zorluğun insanları hizmetten uzaklaştırması ise beklenen sonuçtur; sırf konu ortak diye karşıtlık ilişkisine uymaz.
Bir bağlaç tek başına doğru cevabı göstermez. While bağlama göre eş zamanlılık veya karşıtlık anlatabilir. Önce iki bölümün ne söylediğini anlayıp sonra aralarındaki ilişkiyi sınayın. Cümlede bulunmayan bir nedeni dış bilgiden ekleyerek seçeneği uygun hâle getirmeye çalışmayın.
Özgün cümle tamamlama alıştırması
Aşağıdaki soru bu rehber için özgün hazırlanmıştır; resmî sınav sorusu değildir. Verilen bölümü yapı ve anlam bakımından en uygun tamamlayan seçeneği bulun.
Cevabı ve açıklamayı gösterCevap ve açıklama
Doğru cevap C. Verilen bölüm, yeni rezervasyon sisteminin başlangıçta zor kullanıldığını söylüyor. C seçeneğinde okuyucuların çoğu kısa bir eğitimden sonra sistemi kullanmayı öğreniyor. Başlangıçtaki zorluğa rağmen başarı elde edilmesi, although ile kurulan karşıtlığı tamamlıyor.
A seçeneği sistemin denenmeden kaldırılmasını, B rezervasyonların bırakılmasını, D işlemlerin tamamlanamamasını, E ise şikâyetleri anlatıyor. Bunlar başlangıçtaki zorluğa rağmen olumlu bir gelişme değil, zorlukla aynı yönde gelişmelerdir. Verilen karşıtlık ilişkisini uygun biçimde tamamlamazlar.
Beş seçenek de ana cümle yapısındadır. Bu nedenle yalnızca özne ve fiil aramak doğru cevabı ayırmaz; zorluk ile sonradan öğrenme arasındaki ilişkiyi de görmelisiniz. C’deki it, verilen bölümdeki rezervasyon sistemine döner.
Seçenek elerken hangi hatalardan kaçınmalısınız?
- Aynı kelimeyi doğru cevap sanmak: Seçenekte sistem, okuyucu veya rezervasyon geçmesi anlam ilişkisinin doğru olduğunu göstermez.
- Yalnızca bağlaç ezberine dayanmak: Karşıtlığın hangi iki düşünce arasında kurulduğunu açıklayın.
- Zamanları zorla eşitlemek: Fiil zamanlarını biçim benzerliğiyle değil, olayların sırası ve zaman ifadeleriyle değerlendirin.
- Seçeneği tek başına okumak: Kendi içinde mantıklı bir ifade, verilen bölüme uygun olmayabilir.
İki seçenek arasında kaldığınızda her birini cümleye yerleştirin ve birini neden elediğinizi somut bir gerekçeyle söyleyin. “Daha doğal geliyor” yerine “aynı yönde bir sonuç anlatıyor, oysa burada karşıtlık gerekiyor” gibi bir açıklama kullanın.
Yanlışlarınızı nasıl çalışma malzemesine dönüştürmelisiniz?
Çözümden sonra doğru seçeneği görmekle yetinmeyin. Verilen bölümdeki özne ve fiili, iki parçayı bağlayan ifadeyi ve anlam ilişkisini işaretleyin. Yanlışınız yapıdan mı, bir kelimeyi bilmemekten mi, yoksa ilişkiyi yanlış yorumlamaktan mı kaynaklandı?
Ardından aynı ilişkiyi kendi kurduğunuz kısa bir cümlede kullanın. Birkaç gün sonra benzer bir soruda, önceki çözümü hatırlamaya çalışmadan aynı kontrolleri uygulayın. Amaç bir seçenek kalıbını ezberlemek değil, yeni cümledeki ilişkiyi açıklayabilmektir.
İki cümlenin aynı anlamı taşıyıp taşımadığını değerlendirmek ayrı bir görevdir. Bu konuyu anlamca yakın cümle rehberinde ele alıyoruz; burada odak, eksik cümleyi uygun parçayla tamamlamaktır.