Aynı sözcükleri değil, aynı iddiayı arayın
Çeviri sorusunda amaç, verilen cümlenin anlamını en uygun biçimde koruyan seçeneği bulmaktır. Sözcüklerin sırası değişebilir; fakat kimin ne yaptığı, olaylar arasındaki ilişki ve iddianın kapsamı değişmemelidir.
ÖSYM'nin Almanca YDS örnek kitapçığındaki yönerge, Almanca cümle için en uygun Türkçe karşılığı veya Türkçe cümle için en uygun Almanca karşılığı seçmeyi ister. İki yönde de kaynak cümleyi önce anlam bakımından çözün. Seçeneklerdeki tanıdık kelimeler, bu ilk okumayı sizin yerinize yapmasın. (Kaynak: ÖSYM — Almanca YDS örnek kitapçığı (%10).)
| Bilgi | Kontrol sorusu |
|---|---|
| Kişi ve roller | İşi yapan kim, eylem kime veya neye yöneliyor? |
| Eylem ve zaman | Ne oluyor; gerçekleşmiş mi, sürüyor mu, henüz gerçekleşmemiş mi? |
| İlişki | Neden, koşul, amaç veya karşıtlık hangi iki bilgiyi bağlıyor? |
| Kip | Olasılık mı, zorunluluk mu, izin mi, gerçekleşmiş olay mı anlatılıyor? |
| Kapsam | Bazı, bütün, yalnız, en az gibi ifadeler hangi bilgiyi sınırlıyor? |
Kaynak cümle uzunsa önce cümle çözümleme yöntemini kullanın. Ardından doğal bir Türkçe özet çıkarın. Almanca söz dizimini Türkçeye aynen taşımaya çalışmak, doğru anlamı bulmayı zorlaştırabilir.
Almancadan Türkçeye: Koşulu ve olasılığı birlikte koruyun
Özgün uygulama: Hangi seçenek kaynak cümlenin bütün bilgilerini koruyor?
Wenn die Ergebnisse durch weitere Untersuchungen bestätigt werden, kann die neue Methode auch in kleineren Kliniken eingesetzt werden.
- A) Sonuçlar başka araştırmalarla doğrulandığı için yeni yöntem küçük kliniklerde de kullanılmaya başlanmıştır.
- B) Sonuçlar başka araştırmalarla doğrulanırsa yeni yöntem daha küçük kliniklerde de kullanılabilir.
- C) Sonuçlar başka araştırmalarla doğrulanmasa bile yeni yöntem yalnız daha küçük kliniklerde kullanılabilir.
- D) Yeni yöntem daha küçük kliniklerde kullanılırsa sonuçlar başka araştırmalarla doğrulanabilir.
- E) Sonuçlar başka araştırmalarla doğrulandığında yeni yöntem daha küçük kliniklerde de kullanılmak zorundadır.
Cevabı ve açıklamayı gösterCevap ve açıklama
B. Wenn ile kurulan koşul, sonuçların başka araştırmalarla doğrulanmasıdır. kann … eingesetzt werden yöntemin kullanılabileceğini anlatır; kullanımın başladığını veya zorunlu olduğunu söylemez. auch “de”, kleineren ise “daha küçük” bilgisini taşır.
| Seçenek | Değişen bilgi |
|---|---|
| A | Koşul gerekçeye, kullanım olasılığı gerçekleşmiş başlangıca dönüşüyor; daha küçük karşılaştırması da kayboluyor. |
| C | Doğrulanma koşulu kaldırılıyor; de anlamı yalnız ile değiştiriliyor. |
| D | Koşul ile sonuç yer değiştiriyor: yöntemin kullanımı doğrulanmanın koşulu hâline geliyor. |
| E | Kullanılabilir ifadesi kullanılmak zorundadır biçiminde zorunluluğa dönüşüyor. |
Burada “sonuçlar”, “araştırma”, “yöntem” ve “klinik” kelimeleri birçok seçenekte bulunur. Ayırt edici olan, kelimelerin varlığı değil aralarında kurulan ilişkidir. Özellikle D seçeneği benzer kelimelerle farklı bir koşul cümlesi kurar.
Seçeneğin akıcı Türkçe olması tek başına yeterli değildir. Kaynakta henüz doğrulanmaya bağlı bir kullanım olasılığı varken, çeviriye gerçekleşmiş bir uygulama eklemeyin.
Türkçeden Almancaya: Zamanı ve yapan kişiyi sabit tutun
Özgün uygulama: Önce olay sırasını belirleyin, sonra Almanca karşılığı seçin.
Araştırmacılar raporu yayımlamadan önce bütün verileri yeniden kontrol etti.
- A) Nachdem die Forschenden den Bericht veröffentlicht hatten, überprüften sie alle Daten erneut.
- B) Bevor die Forschenden den Bericht veröffentlichten, überprüften sie nur einige Daten erneut.
- C) Die Forschenden müssen alle Daten erneut überprüfen, bevor sie den Bericht veröffentlichen.
- D) Bevor die Forschenden den Bericht veröffentlichten, überprüften sie alle Daten erneut.
- E) Bevor die Forschenden alle Daten erneut überprüften, veröffentlichten sie den Bericht.
Cevabı ve açıklamayı gösterCevap ve açıklama
D. Verileri yeniden kontrol eden de raporu yayımlayan da araştırmacılardır. Kontrol, yayımlamadan önce yapılmıştır. alle Daten bütün verileri, erneut yeniden bilgisini korur.
A kontrolden önce raporun yayımlandığını söyler. E de olay sırasını tersine çevirir. B, bütün veriler yerine yalnız bazı verilerin kontrol edildiğini bildirir. C geçmişte yapılmış kontrolü, rapor yayımlanmadan önce yerine getirilmesi gereken bir zorunluluğa dönüştürür.
D seçeneğinde her iki fiil Präteritum biçimindedir. Olay sırasını bevor açıkça kurar. Almancada önce gerçekleşen her eylemin mutlaka Plusquamperfekt olması gerektiği gibi bir eleme kuralı üretmeyin; bağlaç ve zaman biçimlerini birlikte değerlendirin.
Bu görevde hedef yeni bir devam yazmak değildir. Cümle tamamlamada tutarlı bir yargı eklersiniz; çeviride verilen yargıya bilgi eklemeden onu başka dilde korursunuz.
İki yakın seçenek arasında küçük kelimelerin kapsamına bakın
Temel eylem ve kişiler iki seçenekte de doğruysa, sayı ve kapsam ifadelerine dönün. “En az”, “yalnız”, “henüz”, “bütün” veya “bazı” gibi kısa ifadeler cümlenin iddiasını belirleyebilir. Bunları süs sözcüğü gibi okumayın.
Kısa uygulama: En az ile yalnız aynı bilgiyi mi verir?
Mindestens drei Teams haben die Ergebnisse unabhängig voneinander überprüft.
- A) En az üç ekip sonuçları birbirinden bağımsız olarak kontrol etti.
- B) Yalnız üç ekip sonuçları birbirinden bağımsız olarak kontrol etti.
Cevabı ve açıklamayı gösterCevap ve açıklama
A. Mindestens drei sayının alt sınırını verir: üç veya daha fazla ekip söz konusu olabilir. “Yalnız üç” ise sayıyı üçle sınırlar. Kaynak cümle tam olarak üç ekip olduğunu söylemez.
unabhängig voneinander ekiplerin birbirinden bağımsız kontrol yaptığını belirtir. “Bağımsız ekipler” ifadesi kurumların niteliğiyle ilgili farklı bir okuma yaratabilir; burada vurgulanan kontrollerin birbirine bağımlı olmamasıdır.
Olumsuzlukta da yalnız “değil” sözcüğünün varlığına bakmayın: neyi olumsuzladığını bulun. Kipte ise können gibi bir fiili tek bir Türkçe karşılığa sabitlemeyin; bağlama göre yeterlik veya olasılık anlamını okuyun. Birinci uygulamada edilgen kullanım imkânı söz konusuydu.
Çevirinin sözcük sırası farklı olduğu için anlamın değiştiğini varsaymayın. Tersine, aynı kelimeler aynı sıraya yakın dizildi diye anlamın korunduğunu da düşünmeyin. Son karşılaştırma, iki cümlenin ne iddia ettiği üzerinden yapılmalıdır.
Yanlış çeviriyi, değişen bilgiyle birlikte kaydedin
Cevap anahtarından sonra yalnız doğru cümleyi deftere geçirmek yerine, yanlış seçeneğinizde değişen bilgiyi işaretleyin. Aynı tür hatayı farklı cümlelerde yapıyorsanız çalışmanız gereken nokta ortaya çıkar.
| Değişen bilgi | Kayıt örneği |
|---|---|
| Olay sırası | Önce kontrol edilmesini, yayımlamadan sonra kontrol diye okudum. |
| Koşul / neden | Doğrulanırsa bilgisini doğrulandığı için biçiminde çevirdim. |
| Kip | Kullanılabilir ifadesini kullanılması gerekir diye yorumladım. |
| Kapsam | En az üç ifadesini yalnız üç ile eşleştirdim. |
| Eyleyen / etkilenen | Edilgen cümlede incelenen şeyi inceleyen kişi gibi okudum. |
- Kaynak cümlenin ana yargısını kendi sözlerinizle söyleyin.
- Yanlış seçenekte eklenen, çıkarılan veya değiştirilen bilgiyi gösterin.
- Doğru seçenekte bu bilginin hangi ifadeyle korunduğunu bulun.
- Benzer anlam ayrımını taşıyan yeni bir cümlede, açıklamaya bakmadan tekrar deneyin.
Çalışırken gerekçeli karşılaştırma yapın; sınav sırasında bütün seçenekler için uzun bir çeviri yazmanız gerekmez. Amaç, belirleyici anlam farkını daha çabuk fark etmektir. Cümle düzeyinde koruduğunuz bu ilişkiler, paragraf okumada daha geniş bir düşünce akışına bağlanır.